Privacy en Portretrecht
Wees voorbereid
Als fotograaf heb je te maken met veel wet- en regelgeving. Niet alleen met je eigen rechten, zoals het auteursrecht, maar ook met die van de mensen die je fotografeert. Hoe ga je bijvoorbeeld om met de privacy en het portretrecht van de personen die jr tijdens een sportwedstrijd of evenement hebt gefotografeerd?
Lees meer
Toestemming is niet altijd nodig
Als fotograaf moet je natuurlijk zorgvuldig omgaan met de privacy van de mensen die je fotografeert. Dat betekent echter niet dat je voor iedere foto vooraf toestemming nodig hebt. In de openbare ruime mag je meestal gewoon foto’s van mensen maken. De problemen komen pas om de hoek kijken bij het publiceren van portretten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen foto’s die wel en foto's die niet in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt. Bij evenementen is er meestal sprake van foto’s die niet in opdracht zijn gemaakt.
Publiceren zonder toestemming
Onder een niet in opdracht gemaakt portret vallen alle portretten die niet in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt. Het kan bijvoorbeeld portretten gaan om portretten waarvoor je wel toestemming hebt gekregen, maar waarvoor geen specifieke opdracht is gegeven. Ook straatfoto’s en foto's die tijdens congressen, festivals of andere evenementen zijn gemaakt, vallen hieronder.
Als een portret niet in opdracht is gemaakt, mag je het meestal zonder toestemming publiceren. Dat geldt niet wanneer de geportretteerde een redelijk belang heeft dat zich tegen openbaarmaking verzet. Voor de beoordeling van zo'n dat ‘redelijk belang’ bestaan helaas geen duidelijke richtlijnen. Het gaat altijd om een afweging tussen het privacy-en portretrecht van de geportretteerde enerzijds en jouw auteursrecht of vrijheid van meningsuiting anderzijds.
Bij naakt of erotiek is er al snel sprake van een redelijk belang. Niet iedereen wil herkenbaar naakt op een website verschijnen. Ook met andere intieme foto’s moet je voorzichtig omgaan. Als iemand niet hoefde te verwachten dat er op die plek of in die situatie foto’s zouden worden gemaakt, kan die persoon al snel een redelijk belang hebben. Wanneer iemand zich tijdens een evenement bijvoorbeeld even in een hoekje schuilhoudt, hoeft diegene er niet op te rekenen dat daar foto’s worden gemaakt.
Zorg er ook voor dat je de context van een foto niet verandert. Grappige onderschriften zijn voor lezers misschien leuk, maar als je zo'n bijschrift de betekenis of context van de foto verandert, kan dat eveneees een redelijk belang van de geportretteerde opleveren.
Bij onschuldige foto’s is er meestal geen probleem. Deze kun je over het algemeen gewoon publiceren, bijvoorbeeld in je portfolio, envia Oypo verkopen.
Zorg dat je zelf op de hoogte bent van de juridische regels
Maak afspraken met het evenement
Niet al je klanten zijn op de hoogte van de juridische regels. Daardoor kunnen problemen ontstaan, en die wil je natuurlijk zoveel mogelijk voorkomen. Je zou je klanten kunnen uitleggen hoe de wet werkt, maar de meeste klanten zullen dat waarschijnlijk niet op prijs stellen. Bovendien is het maar de vraag of ze jouw uitleg daadwerkelijk lezen.
Fotografeer je in opdracht van de organisatie van het evenement? Spreek dan duidelijk af dat jij de foto’s maakt, maar dat de organisatie zelf verantwoordelijk is voor het portretrecht. Mensen met bezwaren kunnen zich dan tot de organisatie wenden.
In principe kun je de regels voor niet in opdracht gemaakte portretten volgen. Je kunt deze foto’s dus ook op Oypo plaatsen en te koop aanbieden. Let daarbij wel goed op de licentie die je aan de foto’s koppelt. Je kunt kopers namelijk niets garanderen met betrekking tot het portretrecht. De openbaarmaker is daar zelf verantwoordelijk voor.
Gebruiken kopers de foto’s bijvoorbeeld voor posters voor een volgend evenement? Dan zijn zij zelf verantwoordelijk voor het portretrecht van de personen die op die posters staan.
Let op: de precieze verantwoordelijkheden kunnen per situatie verschillen. Laat bij twijfel juridisch advies inwinnen.